Türkiye Plaka Kodları: 01’den 81’e Hangi Şehir Hangi Plaka?
Türkiye’nin yollarında seyahat ederken her aracın arkasında bir numara görürüz: Plaka kodu! 01’den 81’e kadar uzanan bu rakamlar, sadece birer kimlik numarası değil, aynı zamanda ülkemizin idari geçmişini ve değişimini anlatan önemli bir göstergedir. Peki, bu sistem nasıl ortaya çıktı? 1962 öncesinde plaka düzeni nasıldı? İşte Türkiye’de plaka kodlarının geçmişi, bugünü ve bilinmeyen yönleri!
1962 Öncesinde Plaka Sistemi Nasıldı?
Türkiye’de motorlu araçların ilk ortaya çıktığı yıllarda standart bir plaka sistemi yoktu. 1920’lerde araç sayısı az olduğu için plakalar ya hiç kullanılmıyordu ya da her şehir kendi içinde farklı numaralandırmalar yapıyordu.
1920’ler - 1930’lar: Kendi Şehrini Tanıtan Plakalar
İstanbul’daki bir araç “İST-134” gibi bir plaka taşırken, Ankara’da “ANK-256” formatı kullanılıyordu.
Bazı şehirlerde yalnızca numaralar, bazılarında ise harf ve numara kombinasyonları yer alıyordu.
Her ilin plaka kodu yerel yönetimler tarafından belirleniyordu ve ulusal düzeyde bir standart yoktu.
Bu sistem, şehirler arası yolculuklar arttıkça büyük bir karmaşaya neden oldu. Çünkü bir aracın hangi ile ait olduğu kesin olarak anlaşılamıyordu ve kayıt işlemleri zorlaşıyordu.
1940’lar - 1950’ler: İlk Düzenlemeler
1940’lı yıllara gelindiğinde, Türkiye’de motorlu araç sayısı hızla arttı ve plakaların tek tip hale getirilmesi için adımlar atıldı.
✔ Plakaların sol tarafına şehri temsil eden harfler, sağ tarafına ise numaralar eklendi.
✔ Plakalar ülke genelinde belirli bir standart kazanmaya başladı.
✔ Plaka tahsis işlemleri, yerel yönetimlerden alınıp merkezi sisteme bağlandı.
Ancak hala şehirler için sabit bir numara sistemi yoktu ve her bölgede farklı uygulamalar devam ediyordu.
1962: Plaka Kodlarının Standart Hale Getirilmesi
Türkiye’de bugün kullandığımız 01’den 81’e kadar uzanan plaka kodları sistemi 1962 yılında oluşturuldu. O dönemde ülkede 67 il vardı ve iller alfabetik olarak sıralandı, her birine 1’den başlayarak numaralar tahsis edildi.
Plaka Kodlarının 1962’deki Oluşumu
Adana 01, Adıyaman 02, Afyonkarahisar 03… şeklinde alfabetik olarak sıralandı.
İstanbul 34, Ankara 06, İzmir 35 oldu.
1962’de yalnızca 67 il olduğu için 67’ye kadar numaralandırma yapıldı.
Bu sistem sayesinde plaka kodları ülke genelinde standart hale geldi ve herkes tarafından kolayca tanınabilir oldu.
Sonradan İl Olan Şehirler (68-81)
1962’den sonra yeni illerin kurulmasıyla birlikte 68’den 81’e kadar yeni plaka kodları eklendi. Ancak alfabetik sıraya göre eklenmediği için sistemde bazı tutarsızlıklar oluştu.
Örneğin:
Aksaray (68), Karaman (70), Osmaniye (80) ve Düzce (81), alfabetik sıraya uymuyor çünkü bu şehirler sonradan il oldu.
Plaka kodları artık alfabetik bir düzen içinde verilmiyor, sadece sırayla ekleniyor.
Türkiye’de Plaka Kodlarının Güncel Listesi
İşte Türkiye’nin 01’den 81’e kadar olan tüm plaka kodları:
01 - Adana
02 - Adıyaman
03 - Afyonkarahisar
04 - Ağrı
05 - Amasya
06 - Ankara
07 - Antalya
08 - Artvin
09 - Aydın
10 - Balıkesir
11 - Bilecik
12 - Bingöl
13 - Bitlis
14 - Bolu
15 - Burdur
16 - Bursa
17 - Çanakkale
18 - Çankırı
19 - Çorum
20 - Denizli
21 - Diyarbakır
22 - Edirne
23 - Elazığ
24 - Erzincan
25 - Erzurum
26 - Eskişehir
27 - Gaziantep
28 - Giresun
29 - Gümüşhane
30 - Hakkari
31 - Hatay
32 - Isparta
33 - Mersin (İçel)
34 - İstanbul
35 - İzmir
36 - Kars
37 - Kastamonu
38 - Kayseri
39 - Kırklareli
40 - Kırşehir
41 - Kocaeli
42 - Konya
43 - Kütahya
44 - Malatya
45 - Manisa
46 - Kahramanmaraş
47 - Mardin
48 - Muğla
49 - Muş
50 - Nevşehir
51 - Niğde
52 - Ordu
53 - Rize
54 - Sakarya
55 - Samsun
56 - Siirt
57 - Sinop
58 - Sivas
59 - Tekirdağ
60 - Tokat
61 - Trabzon
62 - Tunceli
63 - Şanlıurfa
64 - Uşak
65 - Van
66 - Yozgat
67 - Zonguldak
68 - Aksaray
69 - Bayburt
70 - Karaman
71 - Kırıkkale
72 - Batman
73 - Şırnak
74 - Bartın
75 - Ardahan
76 - Iğdır
77 - Yalova
78 - Karabük
79 - Kilis
80 - Osmaniye
81 - Düzce
Plaka Kodları Hakkında İlginç Bilgiler
İstanbul’un plakası neden 34?
Sıklıkla merak edilen bu sorunun cevabı oldukça basit: Alfabetik sıralama gereği İstanbul’a 34. sıra verilmiştir.
Mersin’in plakası neden 33?
Mersin, 2002 yılında resmen İçel ismini bırakmış olsa da, plaka kodu tahsis edildiğinde İçel olarak geçtiği için hâlâ "33" olarak kullanıyor.
Sonradan il olan şehirler neden alfabetik sıralamada değil?
68’den 81’e kadar olan şehirler, alfabetik sıraya göre değil, kuruluş sırasına göre plaka kodu almıştır.
Plaka kodları, sadece araçların tanımlanmasını sağlayan bir sistem değil, Türkiye’nin idari tarihinin önemli bir parçasıdır. 1962’ye kadar düzensiz bir sistem varken, bu yıldan sonra Türkiye genelinde standart ve herkesin bildiği bir numaralandırma sistemi oluşturulmuştur.
Bugün bir plakaya bakarak hangi şehirden olduğunu hemen anlayabiliyoruz. İşte bu yüzden plaka kodları, Türkiye’nin yolculuğunun önemli bir parçası olmaya devam ediyor!
Yayınlanma: 25 Haziran 2025 Çarşamba 09:47
